"O krzywdach, które bliźnim czynimy" to wyjątkowe dzieło św. Alfonsa Marii Liguoriego, doktora Kościoła, które w polskim opracowaniu ks. Ignacego Kłopotowskiego (założyciela Wydawnictwa Loretto) stanowi perłę katolickiej literatury moralnej. Choć tekst nosi imprimatur z 1927 roku, jego treść pozostaje uderzająco aktualna, dotykając fundamentalnych aspektów relacji międzyludzkich przez pryzmat Dekalogu.
Fundament miłości i sprawiedliwości
Autor wychodzi od definicji miłości jako cnoty wlanej przez Boga, która nakazuje kochać bliźniego jak siebie samego. Na tym fundamencie buduje szczegółową analizę trzech rodzajów krzywd, zakazanych przez przykazania:
Na osobie (V przykazanie): Obejmuje nie tylko zabójstwo czy zranienie, ale także pijaństwo jako dobrowolne pozbawienie się rozumu oraz nienawiść i złorzeczenie.
Na majątku (VII przykazanie): Analizuje kradzież, lichwę, oszustwa handlowe oraz zaniedbania w płaceniu należności pracownikom.
Na sławie (VIII przykazanie): Dotyczy krzywd wyrządzonych dobremu imieniu drugiego człowieka.
Bezkompromisowość w kwestii odszkodowania
Najmocniejszym punktem książki jest rygorystyczne podejście do obowiązku odszkodowania. Św. Alfons, idąc za św. Augustynem, przypomina, że „grzech nie może być odpuszczony, dopóki wziątek nie będzie zwrócony”. Autor rozwiewa wszelkie złudzenia czytelnika: odszkodowanie nie jest pobożną pokutą, lecz ścisłym obowiązkiem sprawiedliwości, od którego nie może uwolnić nawet Papież.
Książka wylicza konkretne przypadki „kradzieży honorowych” popełnianych przez bogatych, którzy bez skrupułów oszukują biednych, i ostrzega przed odkładaniem zwrotu cudzej własności na czas śmierci.
Styl i siła przekazu
Dzieło napisane jest językiem bezpośrednim, pełnym pasji i troski o zbawienie czytelnika. Autor posługuje się licznymi przykładami z Pisma Świętego oraz poruszającymi historiami z życia świętych i kronik historycznych (m.in. o kainowym losie morderców czy tragicznych skutkach lichwy), co sprawia, że wykład moralny staje się plastyczny i głęboko zapada w pamięć.
Dlaczego warto przeczytać tę książkę?
Konkretność: Nie zatrzymuje się na ogólnikach, lecz punktuje codzienne grzechy: od plotek i złych życzeń, po fałszywe wagi u kupców czy marnotrawstwo materiału u rzemieślników.
Duchowa higiena: Lektura pomaga w przeprowadzeniu rzetelnego rachunku sumienia, wskazując na subtelne formy krzywdzenia innych, których często nie zauważamy.
Wskazówki praktyczne: Autor radzi, jak reagować na gniew bliźniego („odpowiedź łagodna uśmierza gniew”) oraz jak naprawić wyrządzone zło, gdy nie znamy już osoby poszkodowanej.
Podsumowując, "O krzywdach, które bliźnim czynimy" to lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce traktować swoje życie duchowe i relacje społeczne z pełną powagą. To książka, która potrafi "uszczypnąć" w sumienie, ale robi to po to, by wskazać jedyną drogę do prawdziwego pokoju duszy – drogę sprawiedliwości i autentycznej miłości bliźniego.
- Czy już widzieliście, jak na wodzie, po wrzuceniu kamienia, powstają najpierw małe, potem coraz większe koła?
- Tak.
- Otóż, kiedy koła na wodzie staną się tak wielkie, że już brzegów sięgają, wówczas na powrót się zmniejszają, aż nareszcie staną się bardzo małe i z wody wynurza się rzucony w nią kamień.
Prawda, widzieliście to już kiedyś?
- Nie, tegośmy nigdy nie widzieli.
- Macie słuszność. To się nie stanie, to niemożliwe. Właśnie tak jest z obmową.
Szkoda, jaką wyrządzi obmowa, nie da się już nigdy całkowicie naprawić.
